1-کسي که در عصر جمعه از زمان مينحا به بعد کار مي کند، برکتي از آن کار نخواهد ديد. به اين معني که نهتنها هيچ نشانهايي از برکت در آن کار نمي بيند، بلکه حتي اگر سودي هم از اين کار ببرد، در زمان ديگري آن را ضرر خواهد کرد. اين زمان از شروع "مينحـا قِطَنـا" (دو ساعت و نيم زماني قبل از غروب آفتاب) است.
(ساعت زماني به اين صورت محاسبه مي شود که فاصله زماني بين طلوع آفتاب تا غروب آفتاب را حساب ميکنيم. هر مقداري که بدست آمد، تقسيم بر 12 مي کنيم. حاصل، يک ساعت زماني ميباشد. در زمستان، اين واحد کمتر از 60 دقيقه، و در تابستان بيشتر از 60 دقيقه مي شود.
به طور مثال، اگر فرض کنيم زمان طلوع خورشيد ساعت 7:00 صبح و زمان غروب آن، ساعت 17:00 باشد، فاصله بين آنها، برابر ده ساعت است که برحسب دقيقه، 600 دقيقه مي شود، و با تقسيم بر 12، هر واحد زماني 50 دقيقه است. پس"مينحا قطنا" در اين مثال، برابر با (50 × 5/2) دقيقه، يعني دو ساعت و پنج دقيقه قبل از غروب آفتاب مي باشد، که مطابق 14:55 است.) زمان مينحا قطنا در تقويمهاي شرعي زمان تفيلا، در ستون «زمان شروع ارجح مينحا» محاسبه گرديده است.
2-دليل ممنوعيت انجام کار در عصر روز جمعه، بخاطر احترام شبات، يعني بخاطر داشتن وقت کافي براي آمادهکردن احتياجات شبات مي باشد. بنابراين کارهايي مثل آماده کردن لباسها و يا تعمير ظروف (مثل دوختن دکمه لباس يا وصلکردن دسته ديگ و مانند آنها) که براي شبات به آنها احتياج دارد را مي تواند در تمام طول روز تا قبل از شروع شبات انجام دهد. اما اگر به اين موارد در شبات احتياجي ندارد، حتي اگر براي آنها مزدي هم نميگيرد انجام آنها ممنوع مي باشد. در مورد دوستان و فاميل، اگر اين موارد مربوط به نيازهاي شبات باشد و در ازاي انجام آنها مزدي دريافت نکند، مجاز است.
3- ممنوعيت کار در عصر روز جمعه مربوط به کارهايي است که قصد داريم تمام آن را در زمان "مينحـا قطنـا" (دو ساعت و نيم زماني قبل از غروب آفتاب) انجام دهيم، يعني شروع و پايان آن در اين زمان باشد. اما تجارت و دادوستد در اين زمان مجاز است، و در اکثر مکانها اين رسم رواج پيدا کرده است که در مورد دادوستد سخت نميگيرند. اما اين به شرطي است که کار و کسب خود را مدتي قبل از غروب آفتاب پايان دهد، به نحوي که بتواند احتياجات شبات را آماده کند، قبل از غروب استحمام کند و لباسهاي خود را قبل از شروع شبات بپوشد.
حخاميم ما (يادشان بخير باد) گفته اند: "در عصر جمعه قبل از شروع شبات از آموزش تورا کم کن، تا بتواني احتياجات شبات را آماده کني." پس صدالبته که بايد از کار و کسب نيز کم کرد. اگر نگران درآمدش است، در چنين مواردي گفته شده: "וְהַבֹּטֵחַ בַּה'חֶסֶד יְסוֹבְבֶנּוּ" - کسي که توکلش به حداوند است، احسان حداوند او را احاطه مي نمايد.
4-کارهايي که به صورت هميشگي و مداوم هستند، شامل اين ممنوعيت مي شوند. اما کاري که به صورت موقتي است، ممنوعيتي ندارد. بنابراين به عنوان مثال مجاز است نامه اي براي پدر و مادرش بنويسد و احوال آنها را جويا شود، و يا کارهايي مانند اين. حتي مجاز است نامه اي به قصد خريد يا فروش بنويسد، حتي اگر آن نامه را ننويسد ضرري را متحمل نمي شود. يا به طور مثال، مي تواند حسابها و هزينه هاي خود را يادداشت کند و يا جمع آنها را محاسبه کند. اما اگر حسابهاي خود را به صورت روزانه نوشته است و حالا مي خواهد آن را به يک دفتر کل منتقل کند، اين به عنوان يک کار هميشگي محسوب مي شود و ممنوع است.
5-نوشتن مطالب مربوط به آموزش شخصي تورا مجاز است. حتي اگر اين کار را به صورت هميشگي انجام ميدهد، و حتي اگر مطلب مورد ذکر، يک مطلب تازه هم نباشد، مجاز است؛ زيرا در حال انجام ميصوا است. اما اگر اين کار را براي ديگران در ازاي دريافت مزد انجام مي دهد، ممنوع ميباشد. بنابراين کسي که سِفِر تورا، تفيلين يا مزوزا مي نويسد و در مقابل آن مزد مي گيرد، بايد مواظب باشد که بعد از زمان "مينحـا قطنـا" آن را ننويسد، مگر اينکه همين حالا به آن سِفِر تورا يا تفيلين يا مزوزا احتياج دارد، يا اينکه وقت کم است و در شبات به آنها نياز دارد (مثلاً به سفر تورا در کنيسا در روز شبات نياز است)، که در اين صورت نوشتن آنها مجاز مي باشد.
6-ممنوعيت انجام کار در مورد افرادي است که کار، مربوط به خودشان است. اما افرادي که براي ديگران کار مي کنند، مي توانند بعد از اين زمان هم کار کنند، ولي لازم است که زمان مشخصي قبل از غروب خورشيد به خانه برگردند (به نحوي که امکان استحمام به احترام شبات، تدارک مايحتاج شبات و روشن کردن شمعهاي شبات را داشته باشند). با اين وجود، اين در حالتي است که هيچ شرايط ديگري امکان ندارد، ولي درستترين کار اين است که هر کارگر يا کارمندي قبل از شروع به کار، شرط کند که روزهاي جمعه فقط تا قبل از شروع "مينحا قطنا" کار مي کند.
شستن لباسها در روز جمعه
7- عِـزرا هَـسُـوفِـر (עֶזְרָא הַסּוֹפֵר) دستور داده است کهشستن لباسها به احترام شبات در روز پنجشنبه يا قبل از آن - و نه در روز جمعه - انجام شود، به خاطر اينکه در روز جمعه زمان کافي برايآماده کردن احتياجات شبات وجود داشته باشد. (اگر لباسها در روز چهارشنبه شسته شوند، اين شستشو مانند شستشو در روز پنجشنبه، به احترام روز شبات محسوب ميشود. به اين دليل که زمان آغاز فراهم کردن احتياجات شبات آينده از روز چهارشنبه هفته جاري ميباشد. در واقع روزهاي يکشنبه، دوشنبه و سهشنبه هر هفته، به شبات گذشته مربوط هستند، و روزهاي چهارشبنه، پنجشنبه و جمعه به شبات آينده مربوط مي شوند.) اما اگر در حالتي بالاجبار شستن لباس در روز يکشنبه، دوشنبه يا سهشنبه انجام شد، کاملاً مجاز است. اگر در حالتي بالاجبار و ناخواسته لباسها تا جمعه شسته نشده بودند، در روز جمعه هم ميتوان آنها را شست.
8- البته امروزه رسم شده که لباسها را در روز جمعه هم ميشويند، زيرا امروزه لباسها توسط ماشين لباسشويي شسته مي شوند و شستن لباسها مانعي براي آماده کردن نيازهاي شبات نيست.
انجام کار توسط غيريهودي
9- مسافرت با کشتي بخار در بعدازظهر جمعه به شرطي مجاز است که ناخدا و همه خدمه آن، غيريهودي باشند. در اين صورت حتي اگر ميداند که سفرش در روز شبات هم ادامه خواهدداشت ميتواند با کشتي مسافرت کند. در اين مورد، ممنوعيت "תְּחוּמִין" (قانون ممنوعيت فاصله گرفتن از محدوده شهر به مسافت 960 متر) وجود ندارد.اما بايد از سفر با کشتي که ناخدا و يا خدمه آن، يهودي هستند، و ميدانيم که سفر در شبات هم ادامه پيدا ميکند اجتناب نمود، زيرا ما از کار ممنوعي که در شبات توسط فرد يهودي انجام ميشود، بهره ميبريم. ولي اگر خطر جاني، کسي را تهديد مي کند، از اين قانون مستثني است.
10- در بعدازظهر جمعه، مجاز است که اتومبيل خود را براي تعمير به تعميرگاهي که همه پرسنل آن غيريهودي هستند تحويل دهد، به نحوي که ماشين خود را در قبال دريافت مزد مورد توافقي در روز يکشنبه تحويل بگيرد. تحويل بايد به نحوي باشد که فرصت کافي براي تعمير ماشين در بعدازظهر جمعه يا شب يکشنبه بعد از پايان شبات وجود داشته باشد. در اين صورت، حتي اگر که آن شخص تعمير ماشين را در روز شبات هم انجام داد، اين کار مجاز است، نظر به اينکه ما از او انجام کار را در روز شبات نخواستهايم و او ميتوانسته اين کار را در هر زماني که مايل بودهاست انجام دهد.
اما اگر در حالتي خاص در تنگنا قرار گرفتهباشيم و اگر ماشين را به تعميرگاه بدهيم، او مطمئناً مجبور خواهد بود که در شبات اين کار را انجام دهد، ارجح است که اين کار را به عهده او قرار نداد؛ چرا که همانطور که گفتهشد واضحاً تعميرکار مجبور است قسمتي از کار را در شبات انجام دهد. با اين وجود، در جايي که نياز به اين ماشين در پايان شبات واقعاً جدي باشد، از حاخام سوال کند.
مسافرت کردن در روز جمعه
11- مسافرت در روز جمعه، چه به قصد سفر به منزل ديگران (اگر آنها را از آمدنش باخبر نکرده باشد) و چه براي رسيدن به منزل خودش، بعد از گذشت يک سوم از روز ممنوع است، مبادا دير به محل مورد نظرش برسد و نتواند (يا ميزبان نتواند) احتياجات شبات را فراهم کند. اما اگر ميزبان را از مسافرت خودش باخبر کرده باشد، حتي مسافت طولاني را نيز مي توان در روز جمعه طي کرد. (عده اي عقيده دارند اگر افراد آن منطقه يا شهر معمولاً بيش از حد نياز غذا تهيه مي کنند، مي توان به زياد بودن مسافت حتي بدون خبر قبلي اهميتي نداد.)
12- نظراتي است که مسافرت در روز جمعه را فقط اگر پياده باشد ممنوع مي دانند، اما اگر با اتومبيل يا سوار بر اسب در حرکت باشد، مي توان سبک گرفت. اما به هر حال بايد مراقب باشد زمان را طوري تنظيم کند که تا قبل از غروب آفتاب به مقصد خود رسيده باشد؛ چرا که بارها اتفاق افتاده (حتي در حالتي که غذا و وسايل را خود مسافرين يا ميزبانشان آماده کرده بودهاند) که افراد با رسيدن به مقصد، شروع به آمادهکردن احتياجات بيشتري کرده و باعث خوارکردن شبات ميشوند. همچنين بخاطر اتفاقات پيش بيني نشده، ممکن است فرد سر موقع به مقصد نرسد و براي رسيدن به محل مورد نظر، حداي نکرده در خوار کردن شبات به لغزشهاي زيادي بيفتد. بنابراين هر شخصي بايد آگاه باشد و زمان خود را طوري تنظيم نمايد تا به موقع به همه کارهاي خود برسد.
در حال پردازش...
